Πριγκηπόννησα – Ἡ Πρίγκηπος εἶναι τὸ μεγαλύτερον ἀπὸ τὰ τέσσαρα νησιὰ τῶν Πριγκηποννήσων

Ἡ Πρίγκηπος εἶναι τὸ μεγαλύτερον ἀπὸ τὰ τέσσαρα νησιὰ τῶν Πριγκηποννήσων.Το νησί αναφέρεται από τον Αριστοτέλη ως «η κυρίως Δημόνησος», μιας και «Δημόνησοι» αποκαλούνταν στην αρχαιότητα τα Πριγκηπόνησα, από κάποιον πρώτο οικιστή ονόματι «Δημόνησο». Ο Σουλτάνος παραχώρησε την επικαρπία των Πριγκηπονήσων στον Καπουδάν πασά, τον αρχιναύαρχο του οθωμανικού στόλου. Αυτός έκτισε έναν πύργο, του οποίου τα ερείπια σώζονταν κοντά στον Άγιο Νικόλαο ως το 1980. Τον 16ο αιώνα ο Γάλλος περιηγητής Pierre Gylli αναφέρει ότι εκτός από τις αρχαίες Καρυές, είχε αρχίσει να αναπτύσσεται στα βορειοανατολικά του νησιού ένας νέος οικισμός, η σημερινή «Χώρα».Στα μέσα του 19ου αιώνα μια πυρκαγιά κατέκαυσε τις παλιές γειτονιές της Χώρας, που βρίσκονταν γύρω από τον πλάτανο.Παράλληλα, η τοπική κοινότητα κτίζει και συντηρεί σχολεία αγοριών και κοριτσιών, ανακαινίζει τους ναούς, φροντίζει για τους ανήμπορους, τους γέροντες και τα ορφανά και γενικά λειτουργεί ένα σύστημα κοινωνικής μέριμνας. Επίσης, λειτουργούσαν δύο ιδιωτικά σχολεία: του Φωτίου και του Τριανταφυλλίδου με 42 μαθητές. Με το τέλος του αιώνα στην Πρίγκηπο κατοικούσαν 15.000 κάτοικοι, κυρίως Έλληνες. Το τέλος της «ανέμελης» αυτής περιόδου θα ξεκινήσει με την έναρξη των βαλκανικών πολέμων, το 1912.

Τα γεγονότα του 1955 με το πογκρόμ των ελληνικών εμπορικών μαγαζιών της Πόλης και του 1964 με τις απελάσεις, δείχνουν το δρόμο και στους Έλληνες της Πριγκήπου. Δηλαδή, ότι μόνη λύση είναι η αναχώρηση από την πατρίδα τους και εγκατάσταση στην Ελλάδα.
Σἠμερα οι μόνιμοι Έλληνες κάτοικοι τους 500 στο σύνολο των 5000 κατοίκων της νήσου. Στην κεντρική αγορά της Χώρας, που κάποτε ήταν αποκλειστικά ελληνική, υπαρχούν περίπου 10 μαγαζιά μόνο ελληνικής ιδιοκτησίας.Το καλοκαίρι του 2009, δέκα ακριβώς χρόνια μετά από το σεισμό του 1999, ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Δημητρίου λειτούργησε και πάλι (έχοντας πλέον ολοκληρωθεί οι εργασίες για την αποκατάσταση των ζημιών).Οι ενορίες στο νησί ειναι 2.Συγκεκριμένα:

Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Δημητρίου,με 300 ενορίτες
Ιερός Ναός Παναγίας,με 200 ενορίτες
Λειτουργεί κι Αστικη Σχολή Πριγκήπου με 7 μαθητές.
Το καλοκαίρι οι παραθεριστές φτάνουν τους 1500 Ρωμιούς καθώς έρχονται και πλήθος απο την Πόλη αλλά και απο την Ελλάδα.

Στο νησί λειτουργούν 3 μονές:
-Του Αγιού Γεωργίου Κουδουνά σε μια απο τις κορυφές του νησιού,οπού γιορτάζει 2 φορές τον χρόνο και χαίρει εκτίμησης μεταξύ των Τούρκων καθώς στην γιορτή του συρρέουν 200 χιλιάδες πιστοί
-Η Μονή Αγίου Νικολάου, όπου μετά το 1964 παρέμεινε έρημη καθώς σε αυτή διέμενε μόνο ο φύλακας με την οικογένειά του. Σήμερα η ανακαίνιση του μοναστηριού βρίσκεται σε εξέλιξη με τη μέριμνα του πατριάρχη Βαρθολομαίου.
-Της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος όπου το 1999, στο σεισμό της Νικομηδείας, το καθολικό της μονής έπαθε σοβαρές ζημιές και χρήζει επισκευής.

Στο νησί απο το 1904 μέχρι το 1964 λειτούργουσε το Εθνικό Ορφανοτροφείο Πριγκήπου που είχε φιλοξενήσει συνολικά 5000 μαθητές κι αποτελεί το μεγαλύτερο ξυλινο κτήριο στην Ν.Α. Ευρώπη. Μετα απο δεκαετία δικαστικών αγώνων περιήλθε ξανά στα χέρια της Ομογένειας και χρήζει επισκευής.

Στο νησί απο το 1904 μέχρι το 1964 λειτούργουσε το Εθνικό Ορφανοτροφείο Πριγκήπου