Θεσσαλονίκη, η αιώνια συμπρωτεύουσα του Ελληνισμού

Θεσσαλονίκην Φιλίππου Βασίλισσαν

(Θεσσαλονίκην Φιλίππου Βασίλισσαν)

Το 315 π.Χ., ο στρατηγός της Μακεδονίας  Κάσσανδρος ίδρυσε μια νέα πόλη στην περιοχή της αρχαίας Θέρμης, συνενώνοντας 26 γειτονικές πολίχνες και την ονόμασε Θεσσαλονίκη, προς τιμή της συζύγου του Θεσσαλονίκης.

(Το παραθαλάσσιο τείχος της Θεσσαλονίκης, κάπου στα 1860)

Η πόλη τούτη, λόγω της στρατηγικής θέσης και του λιμανιού της εξελίχτηκε ως η αιώνια συμπρωτεύουσα του Ελληνισμού, με τεράστια προσφορά στον πολιτισμό.

Στη Θεσσαλονίκη συνυπήρξαν, ανά τους αιώνες, διάφοροι λαοί, θρησκείες και πολιτισμοί.

(Θεσσαλονίκη Χαλκογραφία Olf Dapper 1688. (Συλλογή Γ. Πατιερίδη, Κ. Σταμάτη))

Το 168 π.Χ. κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους. Ως ρωμαϊκή κτήση αποτέλεσε, και λόγω της νέας Εγνατίας οδού που συνέδεε τη Ρώμη με τις ασιατικές χώρες, σημαντικό εμπορικό σταυροδρόμι.

(Θέα της Θεσσαλονίκης από την αρχή της σημερινής οδού Αγγελάκη στην Έκθεση)

Στα ρωμαϊκά χρόνια ήταν επί χρόνια η πρωτεύουσα των επαρχιών της περιοχής και για ένα διάστημα πρωτεύουσα όλων των επαρχιών του ελλαδικού χώρου.

(Λευκός Πύργος στα τέλη του 19ου αιώνα. Φωτογραφία του Paul Zepdji Συλλογή Abdülhamid II Αρχεία Πανεπιστημίου Κωνσταντινούπολης.)

Το 42 π.Χ. έγινε ελεύθερη ρωμαϊκή πόλη, αποκομίζοντας ξέχωρα προνόμια, όπως η κοπή σε αυτήν νομισμάτων, γεγονός που ενίσχυσε σημαντικότατα το εμπόριο της πόλης.

(Είσοδος Λευκού Πύργου. Συλλογή του Μουσείου Hallwylska)

Σπουδαίες προσωπικότητες πέρασαν από τη Θεσσαλονίκη, αφήνοντας τα σημάδια τους στην παγκόσμια ιστορία.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Απόστολος Παύλος, που το 50 μ.Χ., στη δεύτερη ιεραποστολική περιοδεία του, την επισκέφθηκε μαζί με τον Τιμόθεο και δίδαξε στους κατοίκους της. Με όσους πίστεψαν στο Χριστό ίδρυσε την πρώτη χριστιανική εκκλησία της πόλης.

 

(Το Επταπύργιο)

Κατά τη βυζαντινή περίοδο ο πληθυσμός της αυξήθηκε σημαντικά και έγινε η σπουδαιότερη πόλη της αυτοκρατορίας, μετά την πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη. Τα χρόνια εκείνα κατασκευάστηκαν στη Θεσσαλονίκη σπουδαία οικοδομήματα και εκκλησίες.

(Η Εγνατία οδός με την Καμάρα, κάπου στα 1916)

Το 1204 μ.Χ., μετά την κατάκτησή της από τους σταυροφόρους, συνέχισε ως «Βασίλειο της Θεσσαλονίκης», μέχρι την απελευθέρωσή της το 1246 από τους Βυζαντινούς.

Μετά από την κατάκτησή της από τους Οθωμανούς το 1430, λόγω της στρατηγικής και γεωγραφικής της θέσης, ξανάγινε το σημαντικότερο οικονομικό κέντρο της περιοχής και ο βασικός σταθμός των εμπορικών δρόμων που περνούν από αυτήν. Διαφορετικές εθνότητες συρρέουν στην πόλη και δημιουργούν τη νέα πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη, με ξέχωρη προσφορά όλων στον πολιτισμό της.

(Στα Κάστρα της Θεσσαλονίκης το 1916)

Το λιμάνι και ο σιδηροδρομικός σταθμός αναβαθμίζουν την οικονομία της, πολλαπλασιάζουν τον πληθυσμό της και καθιστούν την περιοχή ένα από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά κέντρα των Βαλκανίων.

(Ο Ταξίν πασάς υπογράφει τα πρωτόκολλα παράδοσης της Θεσσαλονίκης στους Έλληνες)

Στους βαλκανικούς πολέμους έρχεται η σειρά της να απελευθερωθεί, και στις 27 Οκτωβρίου 1912 εισέρχονται νικηφόρα σε αυτήν τα ελληνικά στρατεύματα.

(1912. Ο απελευθερωτικός ελληνικός στρατός παρελαύνει στην παραλία της Θεσσαλονίκης)

Νέος άνεμος δημιουργίας πνέει στην ελεύθερη πλέον Θεσσαλονίκη, αλλά δεν διήρκεσε πολύ, γιατί το 1917 έζησε η πόλη ανυπολόγιστες καταστροφές από τεράστια πυρκαγιά, που εξαφάνισε το μεγαλύτερο μέρος της.

(1917. Αποκαΐδια της Θεσσαλονίκης, μετά την καταστροφική πυρκαγιά.)

Αν και τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν πολύ δύσκολα, η έλευση των προσφύγων από τα μέρη της Μικρασίας και της Ανατολικής Θράκης βοήθησε ώστε να ανακάμψει και με την οικοδομική ανοικοδόμηση, ιδιαίτερα των δεκαετιών του 1950 και του 1960 δημιουργήθηκε η πανέμορφη, σύγχρονη Θεσσαλονίκη.

(Η παραλία της Θεσσαλονίκης το 1918)